Lịch sử hình thành và phát triển

Tên gọi Bạch Mai là tên một tuyến phố chính và tên một phường của quận Hai Bà Trưng trước đây. Trong lịch sử, nơi đây từng là đất của các làng nghề, khu dân cư lâu đời, có vị trí chiến lược trên trục giao thông lân cận. 

Thực hiện Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của thành phố Hà Nội năm 2025, phường Bạch Mai mới được thành lập trên cơ sở nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của các phường: Bạch Mai, Quỳnh Mai, Bách Khoa (quận Hai Bà Trưng); phần lớn diện tích tự nhiên và dân số của các phường: Thanh Nhàn, Minh Khai, Đồng Tâm (quận Hai Bà Trưng); một phần diện tích tự nhiên và dân số của các phường: Lê Đại Hành, Trương Định (quận Hai Bà Trưng), Phương Mai (quận Đống Đa).

Tổng diện tích phường Bạch Mai sau sáp nhập là 2,95 km², quy mô dân số gần 140.000 người. Phường Bạch Mai phía Đông giáp phường Vĩnh Tuy (phố Kim Ngưu), phía Tây giáp phường Kim Liên (đường Giải Phóng), phía Nam giáp các phường Tương Mai, Vĩnh Tuy (Đại La, Minh Khai), phía Bắc giáp phường Hai Bà Trưng (đường Đại Cồ Việt, Trần Khát Chân). 

Văn hóa và di tích lịch sử

Phường Bạch Mai là địa bàn có bề dày văn hóa, lịch sử lâu đời, sở hữu hệ thống di sản vật thể và phi vật thể phong phú, đa dạng về loại hình và có giá trị lớn trong kho tàng văn hóa Thăng Long - Hà Nội. Trên địa bàn phường hiện có 13 di tích lịch sử văn hóa (gồm 04 đình, 03 đền, 01 văn chỉ, 05 chùa) và 01 điểm du lịch cấp Thành phố (Nhà trưng bày Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Võ Thị Sáu - trong khuôn viên Công viên Võ Thị Sáu). Trong đó, nhiều di tích đã được xếp hạng cấp Quốc gia và Thành phố, phản ánh sự kết tinh giữa tín ngưỡng dân gian và kiến trúc truyền thống Việt Nam, tiêu biểu như: Chùa Liên Phái (là di tích cấp Quốc gia, xây dựng từ năm 1726), nổi bật với nhiều tháp cổ mang giá trị nghệ thuật - tôn giáo, chùa Linh Sơn (là di tích cấp Thành phố, lưu giữ 9 tấm bia đá cổ, cùng hệ thống tượng, chuông đồng cổ), chùa Hương Tuyết, chùa Quỳnh, Văn chỉ Thọ Xương (là một di tích Văn chỉ duy nhất còn lại trên đất nội thành Hà Nội) ... đều là những công trình kiến trúc cổ được cộng đồng cư dân gìn giữ như những biểu tượng văn hóa tâm linh.

Các đình làng cổ trên địa bàn gồm: Đình Văn Hưng, đình Lạc Nghiệp, đình An Cư, đình Đại... Đây là những không gian thiêng gắn với tín ngưỡng thờ thành hoàng làng và lễ hội truyền thống, góp phần gìn giữ bản sắc của các cộng đồng cư dân lâu đời trong khu vực.

Hằng năm, tại các đình trên địa bàn phường Bạch Mai đều diễn ra các lễ hội, việc làng đặc sắc; có sự kết hợp giữa nghi thức tín ngưỡng và phần hội dân gian… tạo nên không gian văn hóa cộng đồng đậm đà bản sắc trong lòng đô thị hiện đại.

Hội tụ nhiều giá trị truyền thống đặc sắc, các di tích phường Bạch Mai đã tạo nên một dấu ấn quan trọng trong dòng chảy không gian văn hóa Thăng Long - Hà Nội. Phát huy truyền thống lịch sử, bảo tồn các di sản văn hóa, đồng thời đẩy mạnh phát triển thương mại, dịch vụ và xây dựng môi trường đô thị văn minh là những nền tảng quan trọng để địa phương tiếp tục phát triển, góp phần xây dựng Thủ đô Hà Nội ngày càng giàu đẹp, văn minh và hiện đại.